Zuid Afrika, “Roetsixtitoe”
Na de landing op het internationale vliegveld van Kaapstad, halen we onze auto op en rijden onze eerste bestemming tegemoet: Stellenbosch. Een niet al te groot, maar druk stadje, niet alleen wereldwijd gekend voor de vele lekkere wijnen, maar ook als een belangrijk universitair centrum. Tekst: Frank Thys, Foto’s: Frank en Diane.
Zonen en dochters van de bemiddelde wijnboeren leiden hier een luxe leventje, tussen de studies door natuurlijk! Met als gevolg dat de jeugd zich op de vele terrasjes vestigt, wat dan weer leidt tot een gezellige drukte en een niet echt vlot verkeer in het oude stadscentrum!
Een van onze eerste bezoekjes brengt ons naar de serres van de universiteit, temidden van de mooi aangelegde tuin.Technisch gezien hebben deze serres hun beste tijd gehad en zijn aan vervanging toe. Deze is gepland voor 2009 ( inmiddels is men daar ook mee bezig ). De serres blijken op slot te zijn; de sleutel mag je gaan halen in het souvenirs winkeltje en blijkt gelukkig op alle sloten te passen. Er zijn wel wat mooie en minder bekende planten te bekijken, maar niet alle namen zijn juist en de verzorging van de planten laat wel te wensen over. Hopelijk betert dit na de renovatie. Bij het terugbrengen van de sleutel ontmoeten we Dr. Kotze, curator; we worden vriendelijk begroet en houden even een praatje over de toekomstplannen voor de plantenverzameling. Zeker niet vergeten terug te komen en het resultaat van alle werken komen bekijken, nodigt hij ons uit.
Met enig wantrouwen hadden we voor ons vertrek uit België naar de weerberichten voor Zuid Afrika geïnformeerd; koud, wind en regen, hadden onze vrienden bevestigd! De weken voor onze aankomst had het hier dan ook flink geregend; geen stevige buien, wel zachtjes maar gedurende langere periodes. Dit is voor de planten de beste conditie om water op te nemen, beetje bij beetje, in plaats van zware stortbuien die alles wegspoelen en direct in de grond wegtrekken naar een diepte waar de planten er niets meer aan hebben. Het resultaat is dan ook verbluffend: een echte zee van kleurige bloemen, zo hadden we de streek hier nog nooit gezien. Een overdaad aan soorten en kleuren, een complete verrassing! (zie foto 1)
Maar we moeten verder, ook al zou je hier in de prachtige natuur weken willen blijven….Langs de “route 62”, uitgesproken:” roetsixtitoe”, rijden we naar Barrydale, een charmant, klein stadje, waar we bij een van de vorige bezoeken wel wat interessante planten gevonden hadden. De vindplaats van Haworthia mucronata var. morrisiae ligt vlak naast de “highway”. De zachte regen heeft ook hier ervoor gezorgd dat de planten er mooi bijstaan. We gaan even een kijkje nemen op het stuk grond tegenover het recyclagepark. Het is een braakliggend terrein, lagen rechtopstaande leisteen bieden in de spleten tussen de steenlagen, die in de loop der jaren gevuld zijn met grond en humus, heel veel houvast voor de talrijke planten. Onze Haworthia vinden we hier in prima conditie, ze hebben voldoende water gehad en zijn mooi groen gekleurd. (zie foto 2)
Hier staan echt héél veel planten, met nog wat bloeiende jaarblomme er tussen door (= bloeiende éénjarige planten ) en nog een aantal andere soorten succulenten, ook enkele zeer mooie planten van Aloe striata. Van één van deze planten hadden we tijdens een van de vorige bezoeken een beetje zaad “geleend”; dit zijn nu mooie plantjes geworden en hebben thuis een ereplaats gekregen. De Haworthia’s hebben het zichtbaar naar hun zin, een eerste bloempje komt schuchter tevoorschijn. De andere zullen wel niet lang op zich laten wachten, en binnen een paar weken tot een maand zal heel deze plek in bloei staan. Een andere vindplaats die de moeite van een bezoek waard is, ligt achter het kerkhof, tegen de bergflank. Een mooie plek, een locatie die ons enkele jaren terug werd aangeduid door Martien Senders. We herkennen de plaats bijna niet meer; een deel bomen onderaan de bergflank zijn afgezaagd en het terrein van het kerkhof is enorm vergroot. Niet alleen vergroot, maar wel degelijk ook in gebruik…..
Onze volgende bestemming, langs dezelfde route, is Calitzdorp. Onderweg zien we nog wel wat fraaie planten waaronder Aloe striata, die hier veelvuldig voorkomt. Hoe dichter we bij ons doel komen, hoe meer percelen er afgespannen zijn met prikkeldraad. Dit om de struisvogels op hun domein te houden. Vaak hangen er ook nog autobanden aan de paaltjes en het prikkeldraad, omdat struisvogels nogal rap schrikken en ook nog slecht zien, waardoor ze zich aan de omheining kwetsen. Op de percelen waar struisvogels zitten, vindt je niets meer, die beesten vreten echt alles op tot het laatste sprietje. Daarenboven mag je niet zonder toelating op een perceel grond komen, op straffe van … ( zie foto 3 )
Calitzdorp is een aangenaam klein stadje, zonder drukdoenerij en waar iedereen, iedereen kent. Na het invallen van de duisternis zijn ook de straten bijna verlaten, alleen verkeer naar en van het restaurant toert nog rond. In en rond de stad wonen veel farmers, die ofwel struisvogels kweken, ofwel voer voor de struisvogels, of alle twee samen.Voor succulenten moet je op zoek gaan op braakliggende percelen, liefst met nog wat stenen erop, of op de flanken van de heuvels rondom het centrum. Gamka pas ligt dichtbij, Oudtshoorn is slechts 50 km ver en op de baan ernaar toe zijn er verschillende interessante zijwegjes die naar het hinterland leiden. Kijk vooral onder struikjes en allerlei begroeiing. Lukt het niet aan de ene kant, ga dan eens in de tegenoverliggende windrichting zien; die kan je gemakkelijk vinden door naar de stand van de zon te kijken. Trek je ogen goed open, kijk nauwkeurig maar wees ook voorzichtig: tussen of onder die struikjes leven ook beestjes, die je beter niet te vaak tegenkomt! Het uitzicht van de plant kan volledig opgaan in de begroeiing er omheen, of de kleur lijkt sterk op de grondkleur.
Dit was zeker het geval voor Haworthia arachnoidea ( 200 m van de rand van het stadje), op een kleine helling, die bijna weggespoeld werd door recente regens. De planten hadden ook wel wat van het slijk over zich heen gekregen, dat inmiddels weliswaar was opgedroogd, maar na een goede afstofbeurt met een schildersborstel zagen ze er al veel beter uit. (zie foto 4 ).
In de zijkant van deze weggespoelde helling, nu bijna loodrecht, staken ook nog verschillende knollen eruit, zonder bladeren, niemand kon me vertellen wat dit juist was.
Gedurende één van onze vorige bezoeken hadden we het geluk van G. Marx te ontmoeten. Buiten het feit dat we naar zijn verzameling konden kijken, had hij voor ons een klein plannetje getekend van de omgeving van Dysseldorp. Hij had ons aangespoord om daar zeker eens te gaan kijken; er zou een heel interessante vindplaats zijn van o.a. Haworthia truncata.
De bewegwijzering was heel simpel, “gewoon” er naartoe rijden, richting dorp, na 200 m zandweg in naar rechts, een paar honderd meter langsheen de plaatselijke stortplaats, tot aan een haag met cactussen, juist daarvoor naar links rijden tot zover als mogelijk was. ( door de acaciastruiken met ongelooflijk lange en scherpe doorns….) Dan gewoon verder wandelen, de helling af naar de rivier toe, ( of het dal, als de rivier er niet was) en voilà.
Bij het uitvoeren van de laatste richtlijn moet er iets mis zijn gelopen, maar het zal wel aan ons liggen! Na enig zoekwerk, dat uiteindelijk de moeite loonde, stonden we letterlijk bovenop de gezochte Haworthia truncata. Prachtige planten die amper boven de kiezels en rotsblokken uitkwamen, de ene plek na de ander! (zie foto 5).
Tussenin wat fijnbos en heel veel andere succulenten, namelijk diverse Crassula’s, een heel aparte vorm van Aloe humilis, heel veel soorten mesembs, al dan niet in bloei, bulbines, noem maar op. Vele vormen en kleuren, in alle groottes, van jong en klein tot groot en oud. Onmogelijk om daar allemaal de juiste naam op te plakken, discussies over namen laat ik trouwens liever over aan de specialisten. Dit wil zeker niet zeggen dat ik die planten niet mooi vind, sommige onder hen zijn beslist het bekijken waard, zelfs “onderdelen” van de planten kunnen je heel wat leren over het leven van de plant en vermeerdering van de soort.( foto 6: opengesprongen zaaddoos Glottiphyllum sp.)
Het is echt onmogelijk om in enkele bladzijden alles weer te geven wat je gedurende die maand rondtrekken in deze streek nu echt interessant vond; er zijn nog heel wat boeiende gegevens en ervaringen om in de volgende bladzijden samen te vatten, dus….weldra meer op deze website, rubriek reisverhalen!!!
© Frank Thys
