Zelfbestuiving bij zelf-steriele soorten
Als je zaad wilt krijgen van je planten zal er eerst bestoven moeten worden. Dat kan door de plant met het eigen stuifmeel te bestuiven of met dat van een andere plant. Of dat lukt hangt mede van de soort plant af. Met wat extra hulp kun je een plant die normaal een andere plant als bestuiver nodig heeft toch met zijn eigen stuifmeel bevruchten.
Planten die normaliter stuifmeel van een andere plant van dezelfde soort nodig hebben om tot vorming van zaad over te gaan worden zelf-steriel genoemd. Daar staan planten tegenover waarvan je er maar één hoeft te hebben om tot zaad te komen. Deze laatste planten worden zelf-fertiel genoemd. Op de zaadlijst van http://www.adblps-graines-cactus.com/ wordt met een s (zelf-steriel) en een f (zelf-fertiell) aangegeven voor welke cactussen dat geldt.
Vaak is het zo dat met name planten waarvan men er maar één in bezit heeft, ook de planten zijn waaraan men graag zaad zou willen krijgen. Dat zijn dan ook weer vaak de soorten die net in omloop of erg kostbaar zijn. Indien er een andere liefhebber in de buurt is, kan het natuurlijk ook met uitwisseling van stuifmeel worden opgelost. Soms ook het is handig om stuifmeel op een koele, droge plaats te bewaren tot een gelegenheid zich aandient. Dat komt ook van pas als er wel sprake is van meerdere exemplaren van dezelfde soort, maar ze niet tegelijk bloeien.
Er is nog een andere manier om tot bestuiving te komen als er toch maar één plant van een bepaalde soort is. Uit praktische ervaring is gebleken dat stuifmeel van een compleet andere soort cactus als een soort katalysator kan werken. Dat het echt een soort moet zijn die niet verwant is is tevens belangrijk om kruisbestuiving te voorkomen. Kruisbestuiving levert allerlei hybriden op.
Van de volgende soorten is bekend dat ze tot zelfbestuiving van zelf-steriele cactussen kunnen leiden:
- Hamatocactus setispinus
- Astrophytum asterias
- Gymnocalycium saglionis (speciaal voor gymnocalyciums, maar niet voor verwanten van saglionis vanwege de kruisbestuiving)
Het is dus handig om van deze planten gewoon meerdere exemplaren te hebben staan. Hamatocactus setispinus en Astrophytum asterias zijn bovendien goed bestand tegen de koude, zodat ze ook in een onverwarmde kas kunnen meedoen. Beide planten bloeien ook over een langere periode. Eventueel stuifmeel van deze planten bewaren.
Het recept voor het bestuiven (volgens Fleischer en Schütz -Kakteen) is om eerst het vreemde stuifmeel op de stamper te brengen. Dit om de stamper te prikkelen en het zelf-steriel mechanisme op te heffen. Vervolgens om de 5 minuten eigen stuifmeel aanbrengen. Het aanbrengen kan met een kwast of een wattenstaafje.
Sommige bronnen vermelden ook dat bestuiving het meeste succes heeft op zonnige dagen en rond het middaguur. Het meest verstandige lijkt om de handeling een paar keer te herhalen op verschillende uren.
